Etyka racjonalnego egoizmu

Jeśli etyka lojalności tak łatwo sprzyja degeneracji bodźców organizacyjnych, lo jaka jest alternatywa, dzięki której łatwiej można byłoby zapewnić równowagę w stosunkach wymiany między pracownikiem a organizacją?

Próbę odpowiedzi na to pytanie podejmuje J. Kekes, który dokonuje rozróżnienia między egoistycznym a etycznym indywidualizmem, przypisując temu drugiemu pozytywne znaczenie w realizacji działań zbiorowych. Według tego autora etyczny indywidualizm „nie jest prometejskim aktem zwróconym przeciwko sprawom publicznym (…) ani praktykowaniem społecznego konformizmu przystosowującego indywidualność do modeli publicznych. Jest to raczej próba osiągania rozsądnej równowagi między tym, co prywatne, a tym, co publiczne, z korzyścią dla obu tych sfer”7. Kluczową sprawą w etycznym indywidualizmie jest bowiem poczucie odpowiedzialności.

Bardziej wnikliwie analizuje ten problem Ayn Rand, która przedstawia koncepcję racjonalnego egoizmu jako alternatywę zarówno cynicznego egoizmu, jak i altruizmu. Cyniczny egoizm ma podłoże wyłącznie emocjonalne i polega na zaspokajaniu własnych pożądań bez liczenia się z kimkolwiek, jeśli tylko jest to możliwe. Altruizm polega na poświęcaniu się na rzecz innych z poczucia obowiązku moralnego. Obowiązek ten może wynikać bądź z wiary religijnej, bądź z przyjęcia jakiejś ideologii społecznej. Przyjmując wyłącznie zasady cynicznego egoizmu bądź altruizmu, człowiek ma więc do wyboru albo zaspokajać własne potrzeby, ignorując potrzeby innych, albo zaspokajać potrzeby innych, ignorując swoje własne. Racjonalny egoizm zakłada, że dobrem jest to, co wspomaga ludzkie życie, natomiast złem – to wszystko, co życiu ludzkiemu zaprzecza. Najważniejszym celem jest zatem przetrwanie. A. Rand przyjmuje dalej, że człowiek powinien być beneficjentem własnych działań, zaś działania te powinny być oparte na racjonalności. Punktem wyjścia w działaniu jest zatem rozumowa ocena sytuacji, a nie kierowanie się emocjami i instynktem. Człowiek trwa dzięki myśleniu, identyfikując wymagania służące przetrwaniu, planując konieczne działania i wykonując je. Kierując się rozumem, człowiek jest w stanie realizować swoje długofalowe cele, pozostając zarazem w harmonii ze swoim otoczeniem społecznym. Racjonalny interes własny nie jest związany z zaspokajaniem wszystkich życzeń.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>