Czynniki kształtujące system edukacyjny – rola państwa

Realizacja funkcji edukacyjnych była w okresie rewolucji przemysłowej silnie uza-leżniona od państwa. Przyjmowało ono stopniowo rolę koordynatora działań różnych podmiotów, a w niektórych przypadkach wręcz głównego realizatora. Różne modele państwa różnie akcentowały znaczenie tych funkcji. Kult racjonalności i demokratyzacji spowodowały, że w ostatnich dziesiątkach lat najwięcej czasu i uwagi w polityce edukacyjnej państwa przywiązywano do realizacji funkcji poznawczej, traktując ją jako podstawę realizacji pozostałych. Zakłada to implicite, że poprawna realizacja funkcji poznawczej stwarza duże szanse wystąpienia efektu synergii dla całości procesu kształcenia. Jest to jednak realne wtedy, gdy spełnienie pozostałych funkcji nie prowadzi do wzajemnych sprzeczności i nieracjonalności, czyli gdy podmioty realizujące proces kształcenia osiągają pewien niezbędny poziom koherencji. Wymaga to klarowności i stabilności układu wartości uczestników procesu kształcenia.

W drugiej połowie XX wieku, niezależnie od dynamicznej rozbudowy systemu szkolnego, coraz większa część kształcenia pozostawała poza nim lub nie spełniała zasad związanych z funkcjonowaniem systemu szkolnego. Wydłużał się proces kształcenia człowieka, który obejmował sfery życia już nie tylko rodzinnego i kul-turowego, ale i zawodowego. Zaczęto mówić o konieczności tworzenia i rozwoju systemu ciągłej edukacji, który pozwala uzyskać kompetencje niezbędne do pełnienia nowych ról i zadań. Całość zadań związanych z instytucjonalnym kształceniem przyjęto określać mianem systemu edukacji.

Obok systemu szkolnego obejmuje on podsystem kształcenia dorosłych na różnym poziomie i w różnych fazach ich życia – szkolenia w ramach pracy i poza nią (związane z kształtowaniem pracownika wartościowego dla danej organizacji), elementy koordynacji z organizacjami gospodarczymi i społecznymi, a młodzieżowymi w szczególności, współpracę z rodzinami i samorządami. Inaczej mówiąc, w ramach pojęcia system edukacji następuje zaspokajanie potrzeby ciągłości kształcenia w różnych formach i w różnych etapach życia oraz o zmiennym zakresie, podczas gdy w systemie szkolnym układ i zakres kształcenia pozostał oparty na kryteriach poznawczych, utrzymano też jego hierarchiczny charakter, tzn. przejście do wyższego poziomu kształcenia wiązało się z koniecznością spełnienia wymogów związanych z zaliczeniem niższych szczebli.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>